Newyddion

Menywod Ysbrydoledig Cymru

Mae botanegwyr Cymru yn cymryd rhan arweiniol yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru.

Mae arddangosfa, sy’n dwyn y teitl Botanegwyr Ysbrydoledig – Menywod Cymru, yn nodi cyfraniad menywod i wyddoniaeth fotanegol yng Nghymru dros y 200 mlynedd ddiwethaf.

Mae’n arddangos 13 menyw a anwyd neu a addysgwyd yng Nghymru, neu y mae rhan helaeth o’u gwaith wedi cael ei wneud yn y wlad hon. Bydd ymwelwyr yn cael cyfle i ddarllen am eu bywydau a gweld ffotograffau, gwrthrychau a delweddau’r planhigion sy’n gysylltiedig â nhw.

Mae Margot Greer, o Abertawe, yn wirfoddolwr yn llyfrgell yr Ardd ac roedd yn rhan o’r tîm o saith sydd wedi cyflawni’r holl ymchwil ar gyfer yr oriel a’i rhoi ynghyd.

Dywedodd: “Mae deunydd a roddwyd i’r llyfrgell wedi ein hysbrydoli ni i ymchwilio’r menywod anghofiedig hyn. Mae eu gwaith caled wedi arwain at warchod llawer o rywogaethau prin a chynefinoedd anniogel.”

Y gwirfoddolwyr oedd yn cymryd rhan mewn gosod yr arddangosfa oedd Marilyn Caruana, Sue Davies, Loretta Gibbs, Kate Jones, Polly Mason, Iva Thomas, Mike Danford a Margot Greer.

Myfyrwyr o adran y Cyfryngau a Dylunio Graffigol Coleg Sir Gâr, Caerfyrddin, o dan oruchwyliaeth tiwtor y cwrs Karl Sedgewick, a greodd y dyluniadau graffigol ar gyfer yr arddangosfa.

Y 13 botanegydd sy’n cael eu dathlu yn yr arddangosfa, gyda’u cysylltiedig arbennig â Chymru, yw:

Y Foneddiges Caroline Wilkinson, 1822-1881, botanegydd/artist amatur, Y Gŵyr

Eleanor Vachell, 1879-1948, botanegydd amatur, Morgannwg

Mary Richards, 1885-1977, botanegydd/casglydd planhigion, Sir Feirionnydd

Elsie Wakefield, 1886-1972, mycolegydd, bywyd cynnar yn Abertawe, Gŵyr

Irene Vaughan, 1889-1993, botanegydd maes/cofnodydd sir, Sir Gaerfyrddin

Yr Athrawes Lily Newton, 1893-1981, gwymonegydd, Prifysgol Aberystwyth

Janet Macnair, 1903-1975, botanegydd amatur, Sir Drefaldwyn

Ann Conolly, 1917-2010, botanegydd, Llŷn ac Ynys Enlli

Dr Mary Gillham, 1921-   , botanegydd, naturiaethwraig/awdures, Ynysoedd Cymru

Dr Helgi Opik, 1936-   , botanegydd/uwch ddarlithydd, Prifysgol Cymru Abertawe

Yr Athro Dianne Edwards, 1942-   palaeobotanegydd, Prifysgol Caerdydd

Professor Lynne Boddy, 1955-   , mycolegydd, Prifysgol Caerdydd

Dr Natasha De Vere, 1973-   , ymchwilydd planhigion, Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru

Ychwanegodd Margot: “Nid rhestr gynhwysfawr o fenywod yn y maes hwn mo hon. Mae’n seiliedig ar ymchwil a gyflawnwyd gan ein gwirfoddolwyr Llyfrgell yn 2011 i fenywod sy’n gysylltiedig â Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru neu ei llyfrgell, ac fe’i bwriedir i fod yn gatalydd i ddod i wybod mwy.”

Os ydych yn meddwl ein bod wedi anghofio rhyw ferch, rhowch wybod i ni drwy libraryuser@gardenofwales.org.uk