News

Botanic garden traces its roots / Yr Ardd Fotaneg yn olrhain ei gwreiddiau

There is a touch of the Time Teams going on at the National Botanic Garden of Wales over the next two weeks. Following a successful bid to the Heritage Lottery Fund for a grant of £45,400 the Garden has embarked on a journey back in time to explore the medieval history of its grounds. Teaming up with experts from Swansea and Trinity St David universities, staff and up to 30 enthusiastic volunteers  will be digging to uncover the early settlement on the Llanarthne estate.

Project leader Professor David Austin, of Trinity St David, commented: “This is a very exciting and timely opportunity, coinciding with the two-week-long British Festival of Archaeology. We have known for some time that the Garden is home to a lost medieval mansion of significant historical importance. It was the home of the Middletons, a Welsh family that was a major force in the land, especially in later Elizabethan times. Fragments of roof tile found on the site in the late 1990s confirm the presence of an elite dwelling place. Now we will have the chance to find out more of what’s there.”

Garden Director, Dr Rosie Plummer added: “This is a fantastic development for us. As one of the youngest national botanic gardens, we have had to spend our early years thinking about the present and the future. This is a real opportunity to learn more about the history that we know is out there, waiting to be uncovered. Most exciting of all is the prospect that the original Middleton Hall, situated on what is now a National Nature Reserve, was surrounded by formal gardens, ponds and fountains which will extend the tradition of horticulture here back a further 150 years. We are grateful to all who have been involved in bringing this together, the Universities of Swansea and Trinity St David, the Heritage Lottery Fund, Royal Commission, Dyfed Archaeological Trust, the Countryside Council for Wales and of course the stunning support of our teams of volunteers.”

 Jennifer Stewart, Head of Heritage Lottery Fund Wales, added: “Archaeology is a great way to unearth hidden histories.  This is a fantastic project which will provide volunteers, young and old, with an opportunity to try their hand at something new and will help add to the visitors’ experience at the National Botanic Gardens.”

 The “dig” takes place from 16th to 31st July and the Garden and the site will be open to visitors daily from 10am to 6pm.

Read the daily ‘Dig’ blog at http://www.gardenofwales.org.uk/about-2/history-of-the-gardens/middleton-a-paradise-lost/middleton-blog/

About the Heritage Lottery Fund

Using money raised through the National Lottery, the Heritage Lottery Fund (HLF) sustains and transforms a wide range of heritage for present and future generations to take part in, learn from and enjoy. From museums, parks and historic places to archaeology, natural environment and cultural traditions, we invest in every part of your diverse heritage. Since 1994, HLF has supported over 30,000 projects, allocation £4.6 billion across the UK. Website: www.hlf.org.uk

Yr Ardd Fotaneg yn olrhain ei gwreiddiau

Fe fydd tymaid o’r ‘Time Teams’ yn digwydd yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol yn ystod y pythefnos nesaf.  Yn dilyn cais llwyddiannus i Gronfa Dreftadaeth y Loteri  am grant o £45,400 bydd yr Ardd yn dechrau ar daith yn ôl mewn amser i archwilio hanes canoloesol ei thir.  Fe fydd arbenigwyr o Brifysgolion Abertawe a Drindod Dewi Sant, gweithwyr a hyd at dri deg o wirfoddolwyr brwdfrydig yn cloddio i ddatgelu setliad cynnar stad Llanarthne.

Dyweddodd Arweinydd y Prosiect yr Athro David Austin o Drindod Dewi Sant, “Fe fydd hwn yn gyfle cyffrous iawn ac amserol, yn cyd-daro gyda phythefnos G?yl Archaeoleg Prydain. Rydym wedi gwybod ers peth amser bod yr Ardd yn gartref i blasty canoloesol coll o bwysigrwydd hanesyddol arwyddocaol. Roedd yn gartref i’r Middletons, teulu Cymreig a oedd yn rym mawr ar y tir, yn enwedig yn oes Elisabeth yn nes ymlaen. Mae darnau o deils tô ar y safle yn y 1990au hwyr yn cadarnhau presenoldeb o  safle elitaidd. Yn awr byddwn yn cael cyfle i ddarganfod mwy o beth sydd yno. “

Ychwanegodd Cyfarwyddwr yr Ardd, Dr Rosie Plummer, “Mae hwn yn ddatblygiad gwych i ni. Fel un o’r Gerddi Botaneg Cenedlaethol ifancach, bu’n rhaid i ni dreulio ein blynyddoedd cynnar yn meddwl am y presennol a’r dyfodol. Mae hwn yn gyfle real i ddysgu mwy am yr hanes ein bod yn gwybod sydd allan yno, sydd yn aros i gael ei datgelu. Y rhan fwyaf cyffrous o hyn i gyd yw’r posibilrwydd bod y Neuadd Middleton gwreiddiol, wedi ei lleoli ar beth sydd yn awr yn Warchodfa Natur Genedlaethol, wedi ei hamgylchynu gan gerddi ffurfiol, pyllau a ffynhonnau a fydd yn ymestyn traddodiad o garddwriaeth yma yn ôl 150 mlynedd arall. Rydym yn ddiolchgar i bawb sydd wedi cymryd rhan at ddod a hyn at ei gilydd, Prifysgolion Abertawe a Drindod Dewi Sant, Cronfa Dreftadaeth y Loteri, Comisiwn Brenhinol, Ymddiriedolaeth Archaeolegol Dyfed, Cyngor Cefn Gwlad Cymru, ac wrth gwrs cefnogaeth syfrdanol ein timau o wirfoddolwyr. “

Meddai Jennifer Stewart, Pennaeth Cronfa Dreftadaeth y Loteri yng Nghymru: “Mae archaeoleg yn ffordd gwych o ddarganfod hanesion cudd.  Dyma prosiect ffantasteg a fydd yn rhoi cyfle i wirfoddolwyr, o bob oedran, ddysgu sgiliau newydd ac yn helpu cyfoethogi profiad ymwelwyr i’r Ardd Fotaneg Genedlaethol.”

Bydd y “cloddio” yn digwydd o 16-31 Gorffennaf a bydd yr Ardd a’r safle ar agor i ymwelwyr bob dydd o 10am i 6pm.

Darllenwch ‘blog’ dyddiol y ‘cloddio’ ar http://www.gardenofwales.org.uk/about-2/history-of-the-gardens/middleton-a-paradise-lost/middleton-blog/

Nodiadau i Olygyddion

Mae Cronfa Dreftadaeth y Loteri (CDL) yn galluogi cymunedau i ddathlu, gofalu a dysgu mwy

am ein treftadaeth amrywiol. Rydym yn ariannu treftadaeth o bob fath – yn cynnwys adeiladau,

amgueddfeydd, treftadaeth naturiol a thraddodiadau diwylliannol ac iaith. Ers 1994 mae CDL wedi

cefnogi dros 30,000 o brosiectau gan ddyrannu dros £4.6 biliwn ledled y DU. www.hlf.org.uk/Welsh